Sitokinin nedir, ne işe yarar?
Sitokinin, bitkide hücre bölünmesini ve sitoplazma bölünmesini (sitokinez) teşvik eden bir bitki hormonu grubudur; adını da bu etkisinden alır. Yan tomurcukların büyümesini uyararak bitkinin daha çok dal yapmasını sağlar.
Sitokinin nerede üretilir?
Sitokinin; kök, tohumdaki embriyo, büyümekte olan yaprak ve meyve gibi aktif olarak büyüyen dokularda üretilir.
Sitokinin hormonunun görevleri
- Bütün bitki dokularında hücre bölünmesini teşvik eder.
- Yan tomurcuklarda hücre bölünmesini uyararak dallanmayı artırır. Üst tomurcuk kesilen bitkide yan tomurcuklar sitokinin etkisiyle büyür.
- Hücre büyümesinde, tohum çimlenmesinde ve zarar gören dokuların onarılmasında etkilidir.
- Klorofil sentezini ve kloroplast oluşumunu uyarır.
- Yaprakların ve çiçeklerin yaşlanmasını geciktirir; çiçekçiler kesme çiçeklerin raf ömrünü uzatmak için sitokinin kullanır.
- Tarımda meyve tutumunu artırmak ve meyveleri iriletmek için kullanılır.
Sitokinin ve sitokin aynı şey mi?
Hayır. Sitokinin bir bitki hormonudur. Sitokinler ise bağışıklık sisteminde makrofaj gibi hücrelerin salgıladığı, ateşin yükselmesine ve savunma hücrelerinin enfeksiyon bölgesine gitmesine yardım eden kimyasallardır. İsimleri benzediği için sınavlarda karıştırılabilir.
Sık sorulanlar
- Sitokinin neden kesme çiçeklerde kullanılır?
- Sitokinin yaprak ve çiçeklerin yaşlanmasını geciktirir; çiçekler daha uzun süre canlı ve taze kalır. Bu yüzden çiçekçiler raf ömrünü uzatmak için kullanır.
- Sitokinin dallanmayı nasıl artırır?
- Yan tomurcuklarda hücre bölünmesini uyarır. Yan tomurcuklar büyüdükçe bitkide daha fazla dal oluşur. Oksin ise yan tomurcukların gelişimini engelleyerek ters yönde etki eder.
Kaynak: MEB 11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı, 2026-2027 (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli), 1. Tema: Tepki. Açıklamalar ders kitabındaki bilgilere göre hazırlanmıştır; BiyoSmart, Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmî uygulaması değildir.