Ekolojik Sürdürülebilirliği Engelleyen Durumlar Testi

Doğru cevap: D) Habitat çeşitliliğinin artması

Küresel ısınma buzulların erimesine, deniz seviyesinin yükselmesine ve bazı bölgelerde şiddetli kuraklığa yol açar. Kıyı ekosistemleri ve bitki örtüsü bozulduğu için bazı canlı türlerinin yaşam alanları yok olur. Bu nedenle habitat çeşitliliği artmaz, aksine azalır.

Doğru cevap: C) Arıtılmamış atık suyu nehirlere boşaltmak

Arıtılmamış evsel ve endüstriyel atıklar suyu kirletir; su miktarı aynı kalsa bile kalitesi bozulduğu için canlılar bu suyu kullanamaz hâle gelir. Su tasarrufu, kullanılan suyun arıtılıp yeniden kullanılması ve ağaçlandırma ise su kaynaklarının korunmasına katkı sağlar.

Doğru cevap: D) Habitat kaybı

Habitat kaybı, canlıların hayatta kalabilmesi için gerekli yaşam alanlarının insan faaliyetleri nedeniyle tamamen yok olmasıdır. Sulak alan kurutulduğunda burada yaşayan canlıların yaşam alanı ortadan kalkar. Habitat parçalanmasında ise büyük ve sürekli bir yaşam alanı tamamen yok olmaz, insan etkisiyle küçük parçalara bölünür.

Doğru cevap: C) Üreticiler (bitkiler)

Üreticiler (bitkiler) kökleriyle topraktan su ve mineral alır. Kirli toprakta yetişen bitkiler zararlı maddeleri bünyelerine alır; bu maddeler besin zinciri yoluyla otçullara ve etçillere geçer. Üreticiler besin zincirinin başlangıcı olduğu için etki tüm zincire yayılır.

Doğru cevap: D) Asitlerin kireç taşı ve mermerle tepkimeye girmesi

Asit yağmurları (sülfürik asit, nitrik asit vb.) kireç taşı ve mermer gibi yapılarla kimyasal tepkimeye girer. Bu da binaların, tarihî eserlerin ve heykellerin aşınmasına neden olur. Asit yağmurlarının pH değeri, normal yağmur suyunun 5,5-5,6'lık pH düzeyinin altındadır.

Doğru cevap: A) İstilacı tür

İstilacı türler, yeni geldikleri ortamda doğal avcıları olmadığı için kontrolsüzce çoğalırlar. Yerli türlerin besinine ortak olurlar veya doğrudan onları yiyerek ekosistemin dengesini ve biyoçeşitliliğini bozarlar. Örneğin Türkiye sularındaki balon balığı istilacı bir türdür.

Doğru cevap: A) İstilacı Türler

İstilacı türler (örneğin balon balığı), yeni geldikleri ortamda doğal düşmanları olmadığı için kontrolsüz çoğalır ve yerli türlerin besinine ve alanına ortak olarak biyoçeşitliliği azaltır.

Doğru cevap: C) Toprağın erozyona karşı dirençli hâle gelmesi

Orman yangınları canlıların habitatına zarar vererek biyoçeşitliliği azaltır; sıcaklık, rüzgâr, nem, yağış gibi iklimi oluşturan faktörleri doğrudan etkiler. Ormanlar toprağı tutarak erozyonu önlediği için yangınla canlı örtünün yok olması toprak yapısını bozar; erozyon, sel-taşkın ve hava kirliliği artar. Bu nedenle yangın sonrası toprak erozyona karşı dirençli hâle gelmez, tersine daha savunmasız olur.

Doğru cevap: C) Büyükbaş hayvancılığın yaygınlaşması

Geviş getiren hayvanların sindirim sistemlerinde üretilen metan gazı, CO2'den çok daha güçlü bir sera etkisine sahiptir. Endüstriyel hayvancılık ve kontrolsüz depolanan çöpler metan artışında büyük pay sahibidir. Fotosentez ve ağaçlandırma ise atmosferdeki CO2'yi azaltır; ozon tabakasının incelmesi metan artışının nedeni değildir.

Doğru cevap: B) I ve II

Bitki örtüsünü kaybeden eğimli arazilerde su erozyonu daha etkindir; orman yangınları ve aşırı otlatma erozyon riskini artıran insan kaynaklı sebeplerdendir. Erozyona uğrayan arazilerde sağanak yağışlarda sel ve taşkınlar görülebilir. Erozyonla verimli toprak taşındığı için toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri bozulur ve ürün verimi düşer; bu yüzden toprak veriminin artması beklenmez.