Ekolojik Ayak İzi, Biyoçeşitlilik ve Atık Yönetimi Testi

Doğru cevap: A) Fabrikaların kimyasal duman yayması

Ekosistem hizmetleri doğanın sunduğu karşılıksız faydalardır (tozlaşma, temiz hava, suyun süzülüp temizlenmesi). Fabrika dumanı bir hizmet değil, ekosisteme zarar veren bir kirlilik unsurudur. Arıların tozlaşması, ormanların havayı ve sulak alanların suyu temizlemesi ise doğanın insanlara sunduğu hayati desteklerdir.

Doğru cevap: A) Kompostlaştırma

Kompostlaştırma, organik atıkların kontrollü şartlar altında humus veya humus benzeri kararlı bir ürüne kadar biyolojik olarak ayrıştırılmasıdır; oluşan ürüne kompost denir. Kompost toprağa verildiğinde mikroorganizmaların faaliyetini artırarak toprağın özelliklerini iyileştirir ve bitkilerde verimi artırır. Biyometanizasyonda ise organik atıklar oksijensiz ortamda parçalanarak biyogaza dönüştürülür.

Doğru cevap: A) Kayaç ve mineral çeşitliliği

Biyolojik çeşitlilik; tür çeşitliliği, genetik çeşitlilik, ekosistem çeşitliliği ve ekolojik olayların çeşitliliğini içerir. Kayaçlar ve mineraller ekosistemin cansız bileşenleridir; biyolojik çeşitliliğin bileşeni sayılmaz.

Doğru cevap: B) Kaynakların yenilenme kapasitesinin aşıldığına

Biyokapasite, dünyanın tüketilen kaynakları yeniden üretebilmek için sahip olduğu verimli kaynaklardır. Ekolojik ayak izi ile biyokapasite arasındaki fark ekolojik açıklık olarak tanımlanır. Ayak izi biyokapasiteyi aşarsa kaynaklar yenilenebildiğinden hızlı tüketiliyor demektir; bu durum sürdürülebilir değildir ve ekolojik dengeyi bozar.

Doğru cevap: A) Bir ülkenin genetik kaynaklarını izinsiz yurt dışına çıkarmak

Biyokaçakçılık, bir bölgenin endemik canlılarını veya bu canlılardan elde edilen genetik bilgileri ekonomik çıkar sağlamak amacıyla izinsiz çalmaktır. Bu durum hem ekolojik dengeye zarar verir hem de ülkelerin doğal miras haklarını gasp eder.

Doğru cevap: B) Ekolojik Ayak İzi

Ekolojik ayak izi, kullanılan kaynakların yeniden üretilmesi ve oluşan atıkların etkisiz hâle getirilmesi için gereken verimli toprak ve su alanını ölçer. Ne kadar çok tüketir ve atık bırakırsak ayak izimiz o kadar büyür. Ayak izi biyokapasiteyi aştığında durum sürdürülemez hâle gelir.

Doğru cevap: B) Biyoçeşitliliğin ve endemik tür sayısının yüksek olması

Türkiye'nin farklı iklim tipleri ve coğrafi yapısı yüksek biyoçeşitliliğin kaynağıdır. Türkiye'deki bitki taksonu sayısı (yaklaşık 12.150), tüm Avrupa kıtasındaki bitki türü sayısına (yaklaşık 12.000) eşdeğerdir ve bu bitkilerin 3.496'sı endemiktir.

Doğru cevap: B) Su Ayak İzi

Su ayak izi sadece içtiğimiz suyu değil; yediğimiz elmanın, giydiğimiz tişörtün üretimi sırasında harcanan tüm 'gizli' suyu kapsar.

Doğru cevap: D) Yolla bölünen yaşam alanları arasında güvenli geçiş sağlamak

Ekolojik köprüler, otoyol gibi yapıların böldüğü yaşam alanlarını birbirine bağlar. Habitat parçalanması sonucu yaşam alanları arasındaki mesafe arttığından türlerin yayılması zorlaşır; köprüler sayesinde hayvanlar güvenle geçerek gen alışverişini sürdürür ve araç çarpması riski azalır.

Doğru cevap: D) Canlıyı kendi doğal yaşam alanında korumayı

Alan koruma (yerinde koruma), türlerin kendi habitatlarında korunmasıdır; millî parklar, tabiat koruma alanları, tabiat parkları, yaban hayatı geliştirme sahaları ve sulak alanlar bu çalışmaların yapıldığı yerlerdir. Tohum bankaları, gen bankaları, botanik bahçeleri ve ağaç parkları ise alan dışı koruma çalışmalarıdır.