9. Sınıf Biyoloji 2. Yazılı, Senaryo 3

Doğru cevap: D) DNA'da hedeflenen bölgeyi düzenlemek

CRISPR-Cas sistemi (2012, Doudna ve Charpentier), istenilen bir gen bölgesinde kontrollü düzenleme yapılmasına imkân veren bir teknolojidir. Moleküler bir makas gibi DNA'yı hedeflenen noktadan keser; böylece gen tedavisi, genetik hastalıkların düzeltilmesi, bitki ve hayvanlarda genetik iyileştirme gibi alanlarda ilerleme sağlar. Canlının genetik kopyasını üretmek klonlamanın, belirli bir DNA dizisini çoğaltmak PCR'ın, DNA'nın yapısını görüntülemek ise X ışını kırınımı çalışmalarının konusudur.

Doğru cevap: B) Bilginin farklı bilim insanlarının katkısıyla biriktiğini

DNA'nın çift sarmal yapısı; Rosalind Franklin'in X ışını kırınımı verileri, Chargaff'ın baz oranlarıyla ilgili bulguları ve Watson ile Crick'in model çalışmalarıyla ortaya konmuştur. Watson ve Crick, önceki araştırmacıların bulgularına dayanarak çıkarımlar yapmıştır. Bu durum, bilimsel bilginin farklı bilim insanlarının katkılarıyla birikerek geliştiğini gösterir. Bilimsel bilgi değişebilir; tek bir kişinin dehasıyla üretilmez ve her çalışmada aynı yöntem basamaklarının izlenmesi de gerekmez.

Doğru cevap: A) Büyüme

Büyüme; hacim, kütle ve hücre sayısı artışıdır. Bebeğin boyunun uzaması büyümeye, zamanla emeklemeye ve yürümeye başlaması ise gelişmeye örnektir. Adaptasyon ve evrim tek bir bireyin boy uzamasını açıklamaz.

Doğru cevap: A) Uyarılara tepki

Ses, dış ortamdan gelen fiziksel bir uyarandır; hayvanın başını sese doğru çevirmesi bu uyarana verdiği tepkidir. Canlıların çevrelerindeki değişiklikleri algılayıp yanıt vermesi uyarılara tepki olarak adlandırılır.

Doğru cevap: C) Alttaki suyu soğuktan yalıtıp donmasını önlediği için

Buz üstte kalarak bir yalıtım tabakası oluşturur ve derinlerdeki suyun donmasını engeller.

Doğru cevap: A) Kalsiyum

Kalsiyum yalnızca kemik yapısına katılmaz; kas kasılması, sinir iletimi ve kanın pıhtılaşmasında da anahtar rol oynar.

Doğru cevap: A) Yüzeydeki buz tabakası alttaki suyu soğuktan yalıtır; derinlerdeki su donmaz ve canlılar yaşamını sürdürür.

Su, diğer pek çok maddeden farklı olarak katılaştığında (buz) yoğunluğu azalır ve yüzer. Bu nedenle soğuk havalarda göllerin yüzeyi donar ama alt kesimleri sıvı kalır. Yüzeydeki buz tabakası bir yalıtım örtüsü gibi alttaki su kütlesinin soğuk hava ile temasını engeller. Bu sayede göl, nehir ve denizlerde yaşayan balıklar, bitkiler ve diğer canlılar kış boyunca hayatta kalabilir.