İskelet Kaslarının Kasılma ve Gevşeme Mekanizması Testi

Doğru cevap: C) K: kas lifi; L: miyofibril; M: sarkomer.

Kas lifi, iskelet kasını oluşturan uzun, silindirik ve çok çekirdekli hücredir. Bir lifin içinde çok sayıda miyofibril bulunur. Miyofibril üzerindeki iki komşu Z çizgisi arasındaki birim sarkomerdir. Bu yüzden hücre, hücre içindeki yapı ve o yapının tekrarlayan kasılma birimi aynı düzeyde gösterilemez. Modeldeki sıralama kas lifi → miyofibril → sarkomer biçimindedir.

Doğru cevap: B) Yıpranan miyofibrillerin proteinlerle daha kuvvetli yeniden yapılmasıyla

Yoğun fiziksel aktivitede miyofibriller ciddi basınç ve çekmelere maruz kalır, yıpranır ve kas telciklerinde mikro yırtıklar oluşur. Bu telcikler vücuttaki proteinlerle yeniden ve daha kuvvetli üretilir. Yıkım ve yeniden yapım süreci tekrarlandıkça kas büyür. Yetişkin kas hücreleri bölünmez; aktin ve miyozin ipliklerinin boyları da kasılmada değişmez.

Doğru cevap: C) Oksijenli solunum ve laktik asit fermantasyonu

Çizgili kas hücreleri enerji gereksinimlerini oksijenli solunum ya da laktik asit fermantasyonuyla karşılar. Yoğun egzersizde kasa yeterli oksijen ulaşamadığında artan enerji ihtiyacını karşılamak için glikoz laktik asit fermantasyonuyla da parçalanır. Etil alkol fermantasyonu maya gibi canlılarda görülür; insan kas hücrelerinin enerji yolu değildir.

Doğru cevap: C) Kasılmada boy kısalır; kas kütlesi ve hacmi değişmez.

Kitap, kasılma ve gevşeme sırasında kasın kütlesinin ve hacminin değişmediğini belirtir. Boyun kısalması, kası oluşturan maddenin kaybolduğu anlamına gelmez; ipliklerin göreli konumları değişir. Sorudaki karşılaştırma aynı kasın tek bir kasılma-gevşeme sürecine aittir. Boy, hacim ve kütle farklı özellikler olduğundan, birinin değişmesinden diğer ikisinin de aynı yönde değişeceği çıkarılamaz.

Doğru cevap: D) Ölçüm, birbirine komşu iki Z çizgisi arasında yapılmalıdır.

Sarkomerin sınırlarını birbirine komşu iki Z çizgisi belirler. Kasılmada bu çizgiler yaklaşır ve aralarındaki mesafe azalır. A bandı ise kasılma boyunca aynı uzunlukta kalır; bu nedenle A bandını ölçmek sarkomer boyunu ölçmek değildir. H bandı da sarkomerin yalnızca merkezindeki bir bölgedir. İpliklerin kendi boyları ile sarkomer boyu ayrı ölçümlerdir.

Doğru cevap: D) Kana geçer; çoğunlukla karaciğerde, daha az oranda böbreklerde glikoza çevrilir.

Laktik asit fermantasyonuyla oluşan laktik asit laktata dönüşür. Laktat kas hücrelerinden kana geçer; çoğunlukla karaciğerde, daha az oranda da böbreklerde tekrar glikoza çevrilir. Böylece glikoz hücresel süreçlerde yeniden kullanılabilir. Egzersizden sonraki günlerde görülen kas ağrısı laktatla bağlantılı değildir.

Doğru cevap: C) Ca²⁺ ipliklerin bağlanmasını sürdürdüğü için gevşeme gerçekleşmez.

Ca²⁺ iyonları aktin ve miyozin ipliklerinin birbirine bağlanmasını sağlar. Kasın gevşemesi için Ca²⁺ iyonlarının aktif taşımayla sarkoplazmik retikuluma geri alınması gerekir. Ca²⁺ sitoplazmada kalırsa iplikler arasındaki bağlantı sürer ve lif gevşeyemez; sinir uyarısının sona ermesi tek başına gevşemeyi sağlamaz. Kasılmada ipliklerin kendi boyları değişmez; iplikler yalnızca birbiri üzerinde kayar.

Doğru cevap: C) A bandı ile sarkomer etiketlerinin yerlerini değiştirmek.

İki komşu Z çizgisi arası sarkomerdir; A bandı ise kalın miyozin ipliklerinin uzandığı bölgedir. Öğrenci iki sınırı doğru tarif etmiş, fakat adları ters yazmıştır. Etiketleri değiştirmek bu hatayı giderir. Bu ayrım kasılmayı yorumlarken önemlidir: sarkomer kısalır, A bandı aynı kalır. İkisine aynı sınırı vermek bu iki sonucu birlikte göstermeyi engeller.

Doğru cevap: C) H daralırken hâlâ görülebilir; diğer değişimler kasılmayla uyumludur.

Kasılma için H bandının her görüntüde tamamen kaybolması şart değildir. Ders kitabında kasılma sırasında H ve I bantlarının daraldığı belirtilir. Soruda bu daralma, Z çizgilerinin yaklaşması ve A bandının korunmasıyla birlikte verilmiştir; bütün bulgular kasılmayla uyumludur. Tek bir ileri kasılma görünümünü bütün kasılma dereceleri için zorunlu sonuç gibi kullanmak doğru olmaz.

Doğru cevap: A) Sarkomerin kısalması, aktin boyu korunarak ipliklerin kaymasıyla gösterilmelidir.

Doğru sonuca benzeyen bir görünüm, doğru mekanizmanın modellendiği anlamına gelmez. Sarkomer kısalırken aktin ve miyozin ipliklerinin kendi boyları korunur; değişen, aralarındaki örtüşme miktarıdır. Şerit kesmek iplik kısalmasını temsil ettiği için uygun değildir. Model, kesilmiş parçalar yerine aynı boyda kalan ve kayabilen şeritlerle yenilenmelidir.