Refleks Mekanizması Testi

Doğru cevap: A) Olası bir zehirlenmeyi önleyerek vücudu korumak

Refleksler vücudu tehlikeli durumlardan korur ya da homeostaziyi korumaya yardımcı olur. Tadı veya kokusu kötü bir yemek yanlışlıkla yendiğinde vücut ani bir şekilde öğürme refleksi verir; bu sayede zehirlenmenin önüne geçilmiş olur. Yutağa gelen besinin otomatik olarak yutulması ise ayrı bir reflekstir ve öğürmenin tersine besinin ilerlemesini sağlar.

Doğru cevap: A) Aydınlığa geçiş: küçülme; loş ortama dönüş: büyüme.

Göz bebeği çok ışıklı ortamda küçülür, karanlık ya da daha az ışıklı ortamda büyür. Bu nedenle aynı kişinin göz bebeği, verilen iki geçişte ters yönlerde değişir. Aydınlıkta büyüme, loş ortamda küçülme yazmak iki tepkinin yönünü ters çevirir; iki geçiş için de aynı değişimi yazmak ise ışık koşulu değiştiği hâlde tepkinin değişmeyeceğini varsayar.

Doğru cevap: B) İki olayda da tepki, yabancı maddelere karşı vücudun korunmasına katkı sağlar.

Öksürme, yutağa kaçan parçanın soluk borusuna gitmesini engeller; hapşırmada ise burun, akciğerden gelen hava sayesinde toz gibi yabancı maddelerden temizlenir. Uyaranın bulunduğu yer ve ortaya çıkan hareket farklı olsa da koruyucu işlev ortaktır. İki refleks de yabancı maddeyi akciğerlere götürmez, tersine uzaklaştırır. Besini ilerletmek peristaltik hareketlerin işidir. Bu refleksleri başlatmak için önce bilinçli bir tehlike değerlendirmesi yapılması gerekmez.

Doğru cevap: C) İstemsiz ve hızlı bir refleks tepkidir; vücudu olası bir tehlikeden korumaya yöneliktir.

Ani ve şiddetli bir ses karşısında sesin kaynağından kaçma eğilimi gösterilmesi bir reflekstir. Refleksler bilinç kontrolü gerektirmeden hızla oluşur ve vücudu tehlikeli durumlardan korur ya da homeostaziyi korumaya yardımcı olur. Dans etmek, örgü örmek gibi refleks benzeri davranışlar ise ancak belli bir süre tekrar edilerek kazanılır; ani sese karşı kaçma eğilimi için böyle bir alıştırma gerekmez.

Doğru cevap: B) Tepki süresini kısaltmak ve el-göz eş güdümünü geliştirmek.

Kitaptaki örnekte top ve ışık egzersizleri, daha hızlı tepki verme ve el-göz eş güdümünü geliştirmeyle ilişkilendirilir. Bu amaç, görülen durum ile yapılan hareketin uyumunu geliştirmektir. Metin bu egzersizlerin refleks yayındaki nöron sayısını azalttığını, duyu iletimini kaldırdığını veya göz bebeği tepkisini istemli hâle getirdiğini söylemez. Hızlı ve etkili davranış ile sinirsel yolun yapısını değiştirmek aynı iddia değildir.

Doğru cevap: D) Sınavda soruyu okuduktan sonra doğru seçeneği işaretlemek

Refleksler bilinç kontrolü gerektirmeden oluşan hızlı ve istemsiz tepkilerdir. Şiddetli sesten kaçma, ışıklı ortamda göz kırpma ve bebeğin yanağına dokunulunca o tarafa dönmesi günlük hayatta görülen refleks örnekleridir. Soruyu okuyup bir seçenek işaretlemek ise düşünerek verilen istemli bir davranıştır.

Doğru cevap: A) Deriden alınan bilgi omuriliğe ulaşır; burada oluşan yanıt kasa taşınınca el çekilir.

Doğru anlatım, şemadaki üç ilişkiyi korur: bilginin deriden omuriliğe gelmesi, yanıtın omurilikte oluşması ve kasa iletilmesi. Duyu nöronu giriş, motor nöron çıkış yönündeki iletimle ilişkilidir. Yanlış anlatımlar ya kası ilk bilgi kaynağı yapar ya da reseptöre kasılma görevi verir. Kendi cümleleriyle açıklamak farklı sözcükler kullanabilmek demektir; olay sırası ve yapıların görevleri değiştirilemez.

Doğru cevap: A) Motor nöron ile efektör organ arasındaki bağlantı.

Modelde uyaranın reseptörce alınması, duyu nöronuyla ara nörona aktarım ve motor nöron boyunca iletim gösterilmiştir. Gösterilmeyen basamak, motor nörondaki sinyalin tepkiyi gerçekleştirecek kasa ulaştırılmasıdır. Kas bu refleksin efektör organıdır (tepki organı); sinyalin yalnız motor nöronda bulunması kasın uyarıldığı anlamına gelmez.

Doğru cevap: A) Refleksler korunmanın yanı sıra homeostazinin sürdürülmesine de katkı verir.

Ece, elin sıcak bir nesneden çekilmesi gibi bir örneği bütün reflekslere genellemiştir. Oysa yutkunma ve mide ile bağırsaklarda besinin ilerlemesini sağlayan peristaltik hareketler de refleks örnekleridir. Bu örnekler, reflekslerin yalnız tehlikeden uzaklaşmaya indirgenemeyeceğini; vücudun korunmasının yanında homeostazinin sağlanmasına da katkı verdiğini gösterir. Bilinçli karar, kol-bacak hareketi veya dışarıdan görülebilme bütün refleksler için zorunlu koşul değildir.

Doğru cevap: D) Çekilme omurilik üzerinden gerçekleşir; acının bilinçli algılanması beyne iletimle ilişkilidir.

Elin çekilmesi reseptör, duyu nöronu, omurilikteki ara nöron, motor nöron ve kas arasındaki yolla gerçekleşir; refleks sürecinin tamamı ilgili kaslar ile omurilik arasında tamamlanır. Bu hareket için önce bilinçli bir çekilme kararı verilmesi gerekmez. Sıcaklık ve acı hissi ise uyartının beyne iletilmesi sonucunda oluşur. Dolayısıyla hızlı çekilme ile olayın bilinçli algılanması ayırt edilmelidir; refleksin omurilikte düzenlenmesi, beynin olaydan haberdar olamayacağı anlamına gelmez.