POD eğitim · Lise Biyoloji

11. Sınıf Biyoloji 1. Yazılı, Senaryo 3

2026-2027 · Maarif Modeli · 6 soru · her sorunun açıklamalı çözümü var

  1. Soru 1 / 6

    Bitkilerde elektriksel sinyallerin görev yapabildiğini öğrenen bir öğrenci, bitkilerde de hayvanlardaki gibi sinir sistemi bulunduğunu söylüyor. Hangi değerlendirme doğrudur?

    Cevabı ve açıklamayı gör

    Doğru cevap: D) Elektriksel sinyal kullanımı tek başına sinir sistemi bulunduğu anlamına gelmez.

    Kaynak bitkilerde sinir sistemi bulunmadığını, buna karşılık elektriksel sinyallerin ve hormonal yanıtların görev yapabildiğini birlikte belirtir. Dolayısıyla bir sinyalin elektriksel nitelikte olması nöronlardan oluşan bir sistemin varlığını kanıtlamaz. Elektriksel ve hormonal yollar da birbirini dışlayan seçenekler değildir. Ortak haberleşme işlevi, aynı anatomik yapının bulunmasını gerektirmez.

  2. Soru 2 / 6

    Bir öğrenci 'Oksin büyüme hormonu olduğuna göre miktarı arttıkça büyüme de sınırsız biçimde hızlanır.' diyor. Hangi bilgi bu çıkarımı düzeltir?

    Cevabı ve açıklamayı gör

    Doğru cevap: B) Oksin fazlalığında büyümenin yavaşlayabilmesi

    Oksin büyümeyi destekleyen etkilere sahip olsa da fazlalığında büyüme yavaşlar. Bu bilgi sınırsız miktar artışının daima yararlı olacağı iddiasını doğrudan sorgulatır. Üretim yerini ve köklendirme kullanımını bilmek böyle bir sınırsız yararı kanıtlamaz. Bir hormona büyüme hormonu denmesi, her miktarda aynı sonucu oluşturacağı anlamına gelmez.

  3. Soru 3 / 6

    Oksinin çeliklerde kök oluşumuna etkisini incelemek için hangi deney tasarımı daha uygundur?

    Cevabı ve açıklamayı gör

    Doğru cevap: C) Benzer çelikleri oksinli ve oksinsiz gruplara ayırıp diğer koşulları eşit tutmak

    Karşılaştırmanın oksin uygulamasını değerlendirebilmesi için çeliklerin özellikleri ve sulama, ışık gibi diğer koşullar olabildiğince benzer tutulmalıdır. Uygulanmayan grup karşılaştırma sağlar. Birçok koşulu birlikte değiştirmek sonucu yalnızca hormona bağlamayı güçleştirir. Oksinsiz karşılaştırma grubu olmadan köklenmenin oksinden kaynaklandığı söylenemez.

  4. Soru 4 / 6

    Bir öğrenci 'Bitkiler kökleriyle toprağa bağlı olduğundan hareket edemez.' diyor. Hangi açıklama bu yargıyı düzeltir?

    Cevabı ve açıklamayı gör

    Doğru cevap: D) Yer değiştirmeseler de organlarında yönelme ve durum değiştirme görülür.

    Kitap, bitkinin bütün olarak aktif yer değiştirememesiyle organlarında hareket gerçekleşmesini ayırır. Sürgünün ışığa yönelmesi ve çiçeğin açılıp kapanması, bitkinin kökleriyle birlikte yer değiştirmesini gerektirmez. Bu örnekler aynı zamanda bitki hareketlerinin yalnızca kökte veya tek biçimde görülmediğini gösterir.

  5. Soru 5 / 6

    Tek yönden ışık verilen koleoptillerde şu sonuçlar elde edilmiştir: işlem yapılmayan kontrol ışığa yönelir; ucu kesilen veya ucu opak başlıkla kapatılan yönelmez; ucu saydam başlıkla kapatılan ve yalnızca tabanı opak yapıyla örtülen yönelir. En uygun çıkarım hangisidir?

    Cevabı ve açıklamayı gör

    Doğru cevap: D) Işığın algılanmasında uç bölgesi önemlidir; uçtan alt bölgelere büyüme yanıtıyla ilişkili bir sinyal gönderilir.

    Opak başlık ucu ışık bakımından kapatırken saydam başlık kapatmaz; sonuçların farklı olması yalnızca başlık takmayı yeterli açıklama olmaktan çıkarır. Taban örtülü olsa da uç açıkken yönelme görülür. Bu karşılaştırmalar ışığı algılayan bölge olarak ucu işaret eder. Kimyasalın aktarılma biçimine ilişkin ayrıntılar ise sonraki mika, jelatin ve agar deneyleriyle incelenir.

  6. Soru 6 / 6

    Loş ortamda cismin şeklini ve siyah-beyaz görünümünü algılama ile yeterli ışıkta renkleri net algılama hangi fotoreseptörlerle eşleşir?

    Cevabı ve açıklamayı gör

    Doğru cevap: D) Sırasıyla çubuk ve koni hücreleri

    Çubuk hücreleri az ışıkta şekil ve siyah-beyaz görmeyle; koniler yeterli ışıkta renklerle ilişkilidir. Çubuklardaki rodopsin pigmentinin sentezi için A vitamini gereklidir. Kaynak kırmızı, yeşil ve mavi ışığa duyarlı üç koni çeşidini; ara renkleri bunların birlikte farklı düzeylerde uyarılmasıyla açıklar.

Senaryo 3'de hangi konulardan kaç soru var?

MEB, 2026-2027 11. sınıf biyoloji 1. dönem 1. ortak yazılısı için 5 senaryo yayımladı. Okulundaki zümre bunlardan birini seçer. Bu deneme Senaryo 3'nin dağılımına göre hazırlandı: her öğrenme çıktısından o senaryoda sorulacak kadar soru var.

Gerçek yazılıda sorular açık uçlu da olabilir. Burada aynı öğrenme çıktılarını çoktan seçmeli sorularla çalışırsın; her sorunun altında açıklamalı çözüm var.

Kaynak: MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri, 1. dönem konu-soru dağılım tabloları

Diğer senaryolar

Bu konuların testleri