11. Sınıf Biyoloji 1. Yazılı, Senaryo 4

Doğru cevap: C) Muzların yaydığı etilenin kese kâğıdında birikmesiyle

Etilen meyveden çevreye yayılarak olgunlaşmayı hızlandırır. Kese kâğıdında bu gazın meyvelerin çevresinde tutulması, açık ortamla oluşan farkı açıklar. Sonuç, açıkta kalan muzların hormon üretmediğini göstermez. Karşılaştırmayı yorumlarken başlangıçtaki olgunluk ve bekletme koşullarının benzerliği dikkate alınmalıdır.

Doğru cevap: D) Nasti hareketlerine pozitif veya negatif yön işareti verilmez.

Negatif tropizma, uyaranın ters yönüne yönelmeyi belirtir; uyaranın şiddetinin azalmasını değil. Akşamsefasının açılması fotonastidir ve bu yargıda kullanılan yön işareti geçersizdir. Nasti hareketlerinin uyaranı vardır; bağımsızlık uyaranın varlığıyla değil geliş yönüyle ilgilidir.

Doğru cevap: D) Çiçeğin açılması / durum değiştirme / ışık / Hayır

Çiçeğin açılması gözlenen harekettir ve durum değiştirme olarak kaydedilir. Bu örnekte uyaran ışık, yön bağımlılığına verilecek cevap Hayır'dır. Tablo yalnızca hormon veya bitki adı yazdırmaz; gözlem, sınıflandırma ölçütü ve uyaran arasındaki bağı ayrı sütunlarda görünür kılar.

Doğru cevap: A) Işık dışındaki koşullar benzer tutularak deney yinelenmeli; mevcut sonuç yalnızca ışığa bağlanmamalıdır.

Işık ve su birlikte değiştiğinde sonuçtaki farkı yalnızca ışığa bağlamak güçleşir. Kitabın hata belirleme, önlem alma, deney adımlarını düzenleme ve bütün verileri kaydetme beklentileri birlikte uygulanmalıdır. Koşullar düzenlenebilir; fakat önceki gözlemler silinmez veya kitap bilgisi gerçek deney verisi gibi yazılmaz.

Doğru cevap: B) Eşik altında uyartı oluşmaz; eşik ve üstündeki uyartıların şiddeti aynıdır.

Ya hep ya hiç yasasına göre tek nöron eşik altındaki uyarana uyartı oluşturarak cevap vermez. Eşik ve üzerinde oluşan tek uyartının şiddeti aynıdır. Daha güçlü uyaranla birim zamandaki uyartı sayısının artabilmesi, tek bir uyartının daha büyük hâle geldiği anlamına gelmez.

Doğru cevap: B) Tat ve işitme reseptörleri duyu epiteli; koku reseptörleri özelleşmiş nöron yapısındadır.

Kaynak dil ve kulaktaki ilgili reseptörleri duyu epiteli, burundaki koku reseptörlerini özelleşmiş sinir hücresi olarak verir. Epitel reseptör algıladığı bilgiyi duyu nöronuna aktarır. Tat ve koku kemoresepsiyon bakımından ortaktır; bu ortaklık hücresel yapı ölçütünde de aynı grupta olmalarını gerektirmez.