11. Sınıf Biyoloji 1. Yazılı, Senaryo 5

Doğru cevap: A) Etilen dökümü tetikler; oksin eksikliğinde dökülme görülür; sitokinin yaşlanmayı geciktirir.

Kaynak etilenin döküm etkisini ve oksin eksikliğinde yaprak/meyve dökülmesini ayrı verir. Eksiklik belirtisini hormonun varlığının etkisi gibi yazmak yönü değiştirir. Sitokininin yaşlanmayı geciktirmesi de etilenle aynı etki değildir. Ortak bir gözlem, koşullar bilinmeden tek bir hormona kesin olarak bağlanamaz.

Doğru cevap: B) Oksin fazlalığında büyümenin yavaşlayabilmesi

Oksin büyümeyi destekleyen etkilere sahip olsa da fazlalığında büyüme yavaşlar. Bu bilgi sınırsız miktar artışının daima yararlı olacağı iddiasını doğrudan sorgulatır. Üretim yerini ve köklendirme kullanımını bilmek böyle bir sınırsız yararı kanıtlamaz. Bir hormona büyüme hormonu denmesi, her miktarda aynı sonucu oluşturacağı anlamına gelmez.

Doğru cevap: A) Sismonasti ile haptotropizmanın gruplarını değiştirmek

Haptotropizma dokunmaya bağlı yönelim olduğu için tropizma grubundadır. Sismonasti ise sarsıntı veya dokunmayla oluşan, uyaran yönüne bağlı olmayan harekettir. Haritanın ana dalları yön bağımlılığına göre kurulmalı; aynı uyaranı paylaşan alt türlerin mutlaka aynı dalda bulunması beklenmemelidir.

Doğru cevap: D) Yer değiştirmeseler de organlarında yönelme ve durum değiştirme görülür.

Kitap, bitkinin bütün olarak aktif yer değiştirememesiyle organlarında hareket gerçekleşmesini ayırır. Sürgünün ışığa yönelmesi ve çiçeğin açılıp kapanması, bitkinin kökleriyle birlikte yer değiştirmesini gerektirmez. Bu örnekler aynı zamanda bitki hareketlerinin yalnızca kökte veya tek biçimde görülmediğini gösterir.

Doğru cevap: C) Benzer fideleri soldan veya üstten ışıklandırmak; ışık şiddeti ve sulamayı eşit tutmak.

Araştırılan etken ışığın yönüdür. Bu nedenle karşılaştırılan gruplarda yön değiştirilirken başlangıç özellikleri, ışık şiddeti, su ve gözlem süresi gibi etkenler benzer tutulmalıdır. Birden fazla etkeni birlikte değiştirmek, farklı yönelmenin hangi etkenden kaynaklandığını ayırt etmeyi güçleştirir. Başlangıç ve süreç gözlemleri de kaydedilmelidir.

Doğru cevap: B) Farklı eşikleri olan daha fazla nöron devreye girer; tümü uyarılınca tepki daha fazla artmaz.

Sinir demeti farklı eşiklere sahip çok sayıda akson içerir. Uyaran arttıkça daha fazla nöron uyarılır ve toplam tepki artar; kaynak bunu merdiven etkisi olarak açıklar. Bu, tek nöronun ya hep ya hiç yanıtıyla çelişmez. Toplam yanıt ile tek uyartının şiddeti farklı ölçütlerdir.

Doğru cevap: D) Sırasıyla çubuk ve koni hücreleri

Çubuk hücreleri az ışıkta şekil ve siyah-beyaz görmeyle; koniler yeterli ışıkta renklerle ilişkilidir. Çubuklardaki rodopsin pigmentinin sentezi için A vitamini gereklidir. Kaynak kırmızı, yeşil ve mavi ışığa duyarlı üç koni çeşidini; ara renkleri bunların birlikte farklı düzeylerde uyarılmasıyla açıklar.