11. Sınıf Biyoloji 2. Yazılı, Senaryo 2

Doğru cevap: B) Toprak üstü organlarının ışığa yönelmesi; alan verimli kullanılır ve birkaç katta üretim yapılır.

Dikey tarımda bitkilerin toprak üstü organlarının ışığa doğru yönelmesi göz önünde bulundurulur. Tohumlar tarladaki gibi yatay değil, dikey katmanlı raflara ekilir ve bitkiler ışığa doğru büyür. Böylece yetiştirme alanı daha verimli kullanılır ve birkaç katmanda üretim yapılabilir.

Doğru cevap: D) Sarı beneğin merkezinde koniler yoğundur; görme sinirlerinin çıktığı kör noktada fotoreseptör yoktur.

Sarı benek görüntünün oluşması ve reseptörlerin dağılımıyla ilişkilidir; merkezinde koniler, çevresinde çubuklar yoğun olarak bulunur. Kör nokta görme sinirlerinin retinadan çıktığı ve fotoreseptör içermeyen bölgedir. Bu nedenle burada ışık algılanamaz. Sinirlerin bulunmasıyla reseptörlerin bulunması aynı özellik değildir.

Doğru cevap: C) Balık, kuş ve memelide büyük; sürüngende küçük.

Kitap beyinciğin büyüklüğünü hareket yeteneğiyle ilişkilendirir. Verilen karşılaştırmada balık, kuş ve memelide büyük; sürüngende küçüktür. Kontrol noktasında kuşların uçma ve denge yeteneğiyle gelişmiş beyincik ilişkisi ayrıca vurgulanır. Bu özellik yalnızca omurgalı/omurgasız ayrımıyla açıklanamaz.

Doğru cevap: B) Vücut kütlesine; kaynak beyin kütlesinin vücut kütlesine oranını kullanır.

Bilgi kutusunun ölçütü mutlak beyin kütlesi değil, beyin kütlesi/vücut kütlesi oranıdır. Bu oranı bulmak için iki kütle de bilinmelidir. Soru, kaynağın kullandığı ölçütü belirlemeyi amaçlar; yalnız “daha ağır beyin” ifadesinden karşılaştırmayı tamamlamak yeterli değildir.

Doğru cevap: B) Dorsal: sırt, duyu; ventral: karın, motor.

Dorsal kök sırt tarafındaki duyu girişini, ventral kök karın tarafındaki motor çıkışı belirtir. Şemadaki ara nöron bu yolların merkezdeki bağlantısına katılır. İki kökün aynı omurilikle ilişkili olması, görevlerinin aynı olduğu anlamına gelmez.

Doğru cevap: A) İkisinde de omuriliğe duyu, kasa motor nöronla iletim yapılır; ara nöron yalnız L’de bulunur.

İki şemada da duyu nöronu sinyali omuriliğe, motor nöron ise yanıtı ilgili kasa taşır. Ayırıcı özellik, sıcak nesneden çekilme örneğinde bu iki nöron arasında ara nöron bulunmasıdır; iki nöronlu diz kapağı yolunda ara nöron yoktur. Ara nöronu diz kapağı refleksine yerleştirmek iki yolu karıştırmaktır. Omuriliğe motor nöronla giriş ya da kasa duyu nöronuyla çıkış yapıldığını söylemek ise iletim yönünü ters çevirir. Nöronların adı kadar iletim yönü de karşılaştırılmalıdır.

Doğru cevap: B) Kas kuvveti oluşturur; kemikler destek ve kaldıraç görevi görür, eklemler hareketi mümkün kılar.

Kuvvet üretmek, hareketin gerçekleşmesi için tek başına yeterli değildir. İskelet kası kasıldığında kuvvet kemiklere aktarılır; kemikler eklem çevresinde hareket eder. Kemikler kasın tutunma yüzeyini ve mekanik desteği de sağlar. Bu nedenle kas, kemik ve eklem farklı görevleriyle birbirini tamamlar. Kemik kasılmaz; eklem de kasın yerine kuvvet üreten yapı olarak düşünülmemelidir.

Doğru cevap: B) İkinci tiptir; kuvvet kolu yük kolundan uzundur.

İkinci tip kaldıraçta ortada yük bulunur. Ayak ucunda yükselme örneğinde kuvvet kolu yük kolundan uzundur; bu düzen vücut ağırlığının kaldırılmasını kolaylaştırır. Tip belirlenirken hangi yapının ortada olduğuna bakılır. Desteği, yükü ve kuvveti birbirinin yerine yazmak aynı hareketin mekanik açıklamasını değiştirir.