11. Sınıf Biyoloji 2. Yazılı, Senaryo 5

Doğru cevap: B) Büyüme bölgelerinde üretilebilirler; başka dokuya taşınabilirler; üretim ve etki yerleri aynı ya da farklı olabilir.

Kitap aktif büyüyen kök/gövde uçları, tomurcuk, tohum, meyve ve genç yaprakları üretim bölgeleri arasında sayar. Hormonlar iletim demetleriyle veya difüzyonla taşınabilir; üretildiği veya ulaştığı dokuda etkili olabilir. Hücre bölünmesi, uzaması ve farklılaşmasının düzenlenmesi bu iletişimi büyüme ve gelişmeyle bağlar. Sıcaklık, ışık, nem, basınç, yer çekimi, gün uzunluğu ve mevsimsel döngüler de bitkilerin tepki verdiği uyaranlardandır.

Doğru cevap: B) Vestibüler ve timpanik: perilenf; kohlear: endolenf. Vestibüler kanal oval, timpanik kanal yuvarlak pencereyle ilişkilidir.

Kaynak üstte vestibüler, ortada kohlear ve altta timpanik kanalı gösterir. Vestibüler/timpanik kanallar perilenf, kohlear kanal endolenf içerir. Oval ve yuvarlak pencere bağlantıları da birbirinden farklıdır. İsim benzerliği veya bütününün iç kulakta bulunması, sıvı ve bağlantılarının aynı olduğu anlamına gelmez.

Doğru cevap: B) Yanlıştır; görev benzerliği vardır, ancak yapı ve işlev kapasitesi aynı değildir.

Kaynak baş gangliyonlarının beyin görevi gördüğünü belirtir; bu, işlevsel bir benzerlik kurmaya izin verir. Bununla birlikte memelilerin beyni daha karmaşık yapı ve ileri zihinsel işlevlerle anlatılır. Analojide ortak ilişki korunmalı, benzemeyen özellikler gerekçesiz biçimde aktarılmamalıdır.

Doğru cevap: C) Beyincik

Beyincik hareket ve dengeyle ilişkilidir. Gözden ve iç kulaktan gelen sinyalleri değerlendirerek kas hareketlerinin düzenlenmesine katılır. Bu görev, bir duyu nöronunun bilgiyi merkeze taşıması veya motor nöronun yanıtı kasa götürmesiyle aynı değildir; bu yapılar birlikte çalışır.

Doğru cevap: B) İstemli hareketler somatik yollarla, denge beyincikle, kalp atışı otonom sistemle düzenlenir.

Tek olay, tek bölümün tek başına çalışması demek değildir. Duyu nöronları girdiyi merkeze taşır; ara nöronlar değerlendirmeye, motor nöronlar yanıtın hedeflere iletilmesine katılır. Beyin kabuğu, beyincik ve çevresel motor yollar farklı düzeylerde görev alır; böylece kas hareketi, denge ve iç organ yanıtı eş güdümlü olur.

Doğru cevap: C) Deriden alınan bilgi omuriliğe ulaşır; burada oluşan yanıt kasa taşınınca el çekilir.

Doğru anlatım, şemadaki üç ilişkiyi korur: bilginin deriden omuriliğe gelmesi, yanıtın omurilikte oluşması ve kasa iletilmesi. Duyu nöronu giriş, motor nöron çıkış yönündeki iletimle ilişkilidir. Yanlış anlatımlar ya kası ilk bilgi kaynağı yapar ya da reseptöre kasılma görevi verir. Kendi cümleleriyle açıklamak farklı sözcükler kullanabilmek demektir; olay sırası ve yapıların görevleri değiştirilemez.

Doğru cevap: A) Eklem yapısı göreve uygundur; kafatasındaki sabit bağlantılar koruma ve dayanıklılığa katkı verir.

Eklemlerin işlevi yalnız geniş hareket sağlamak değildir. Oynamaz eklemler kemikleri sıkı biçimde birleştirerek koruyucu ve dayanıklı bir bütün oluşturur. Kafatasındaki örnek beynin korunmasıyla ilişkilidir. Bu nedenle her yere en hareketli bağlantıyı yerleştirmek uygun bir tasarım ilkesi değildir; hareket gereksinimi ile korunma ve destek birlikte değerlendirilmelidir.

Doğru cevap: D) Yük kolu kısalır; yükü taşımak için gereken kas kuvveti azalır.

Elde tutulan yük dirseğe yaklaştırıldığında yük kolu kısalır ve kasların uygulaması gereken kuvvet azalır. Bu nedenle yalnız yükün miktarına bakmak yeterli değildir; desteğe göre konumu da önemlidir. Modelde destek ve kuvvet uygulama noktası sabit tutulduğu için değişim yükün konumuna bağlanabilir.